Opublikowany 25 września 2026
Polecane, Braniewo, Aktualności, Aplikacja mobilna, Regiony

Niezwykłe odkrycia w archikatedrze. We Fromborku podsumowano badania archeologiczne

Fot. A. Pastuszka

Szczątki, które mogą należeć do biskupów warmińskich z XV i XVI wieku, odnaleziono podczas badań w podziemiach Bazyliki Archikatedralnej we Fromborku. Naukowcy nie wiedzą jeszcze, czy wśród nich znajdują się szczątki Łukasza Watzenrodego – wuja Mikołaja Kopernika. Wyniki kilkuletnich prac podsumowano podczas konferencji kończącej projekt „Copernicus 2043”.

Jednym z głównych celów projektu było poszukiwanie miejsca pochówku biskupa warmińskiego Łukasza Watzenrodego. Jego szczątków nie udało się dotąd jednoznacznie zidentyfikować. Badacze nie wykluczają jednak, że mogą znajdować się wśród materiału odkrytego w krypcie biskupiej.

Odnaleźliśmy szczątki, które mogą należeć do biskupów z XV i XVI wieku. Pobraliśmy z nich próbki do badań genetycznych. Nie mamy jednak pewności, czy jest wśród nich biskup Łukasz Watzenrode

– mówił Robert Szaj z Fundacji Nicolaus Copernicus.

Badania przyniosły również nowe ustalenia dotyczące historii katedralnych podziemi. Naukowcy nie odnaleźli żadnego oznaczonego grobu biskupa sprzed potopu szwedzkiego. Może to świadczyć o tym, że skala zniszczeń dokonanych w XVII wieku była większa, niż dotychczas przypuszczano.

Wszystko wskazuje na to, że podczas potopu szwedzkiego dewastacja podziemi katedry była znacznie większa, niż do tej pory sądziliśmy. Nie znaleźliśmy żadnego oznaczonego grobu biskupa z tamtego okresu. Znaleźliśmy natomiast w krypcie biskupiej szczątki, które być może należą do dawnych hierarchów

– wyjaśniał Szaj.

Archeolodzy sprawdzali również, czy obecna krypta biskupia, której budowę źródła datują na lata 1719–1720, mogła powstać na miejscu starszej konstrukcji.

Założenie badawcze było takie, że najstarsze pochówki znajdują się w zachodniej części, czyli na końcu krypty. Mieliśmy podejrzenie, że została ona zbudowana na starszej krypcie, i musieliśmy to zweryfikować

– mówił Damian Swat, kierownik badań archeologicznych.

Prace prowadzone we Fromborku nie ograniczają się jedynie do poszukiwania Watzenrodego. Naukowcy analizują również szczątki innych osób pochowanych w katedrze. Badania antropologiczne mają pomóc w odtworzeniu sposobu życia ludzi związanych przed wiekami z warmińską kapitułą.

W krypcie spoczywa trzech biskupów oraz około 95–96 zidentyfikowanych kanoników. Trwają jeszcze badania antropologiczne, które pomagają nam poznać styl życia tej grupy. Dla badaczy bardzo ważne jest to, że wiemy, kim byli ci ludzie, i znamy ich nazwiska

– przekazał ks. dr Jacek Wojtkowski, proboszcz fromborskiej katedry.

Podczas prac zabezpieczono także zabytki związane z pochówkami. Były to przede wszystkim tekstylia: ornaty, stuły i manipularze, a także fragmenty obuwia. Materiały zostały przekazane do dalszych analiz.

W przypadku jednego z pochówków o tożsamości zmarłego przesądził nietypowy szczegół. Na trumnie zachowały się litery wykonane z ćwieków, którymi mocowano tkaninę.

Na podstawie zachowanych liter udało nam się, raczej ze stuprocentową pewnością, zidentyfikować Adama Zygmunta Konarskiego, który był proboszczem warmińskim, kanonikiem kłodzkim i sekretarzem królewskim. To jedyna osoba, którą udało nam się tak pewnie zidentyfikować

– podkreśliła dr Monika Kamińska, historyk sztuki i archeolog.

Konarski został pochowany w ornacie należącym do jego przyjaciela Jana Stefana Wydżgi – prymasa Polski, a wcześniej biskupa warmińskiego.

Jedną z największych niewiadomych pozostaje miejsce pochówku Łukasza Watzenrodego. Naukowcy nie są obecnie w stanie jednoznacznie wskazać, które z odnalezionych szczątków mogłyby należeć do biskupa.

Znaczenie jego identyfikacji wykracza jednak poza historię samej katedry. Watzenrode był wujem Mikołaja Kopernika. Jeśli udałoby się zidentyfikować jego szczątki i uzyskać odpowiedni materiał genetyczny, w przyszłości mógłby on zostać porównany z materiałem pochodzącym ze szczątków przypisywanych samemu astronomowi.

Projekt „Copernicus 2043” poświęcony był badaniom pochówków biskupów i kanoników warmińskich znajdujących się we wnętrzu fromborskiej katedry. Został dofinansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa”.

Posłuchaj relacji Anety Pastuszki

Wyniki badań archeologicznych we fromborskiej katedrze

00:00 / 00:00