Przyszłość polskiej psychiatrii. Eksperci rozmawiali o kadrach i pieniądzach

Fot. K. Grabowska

Kończy się ogólnopolski pilotaż Centrów Zdrowia Psychicznego, który ma zrewolucjonizować opiekę nad pacjentami w kryzysie. Choć nowe rozwiązania zakładają szybki dostęp do darmowej pomocy blisko miejsca zamieszkania, eksperci ostrzegają: bez zwiększenia finansowania i rozwiązania kryzysu kadrowego reforma może napotkać poważne bariery.

Dyskusja o przyszłości psychiatrii dopiero się zaczyna. W Olsztynie eksperci z całej Polski rozmawiali o zmianach, które od przyszłego roku mają na stałe wejść do systemu ochrony zdrowia.

To kluczowy moment, ponieważ – według oceny krajowego konsultanta w dziedzinie psychiatrii, profesora Piotra Gałeckiego – zdrowie psychiczne będzie jednym z największych wyzwań dla systemu ochrony zdrowia w najbliższych latach. Ekspert podkreślał, że potrzeby pacjentów będą rosły, dlatego konieczny jest model, który zapewni szybszy i łatwiejszy dostęp do pomocy.

Odpowiedzią na te wyzwania mają być Centra Zdrowia Psychicznego (CZP). Pilotaż był przełomem i pokazał, że ułatwia pacjentom dostęp do leczenia, ale jednocześnie uwidocznił głębokie różnice między regionami. Szczególnie trudna sytuacja jest tam, gdzie brakuje specjalistów, nie tylko psychiatrów, ale także psychologów, terapeutów i pielęgniarek psychiatrycznych.

Nowy model opiera się na zasadzie, że pacjent powinien otrzymać pomoc jak najbliżej miejsca zamieszkania. Jednym z najważniejszych elementów systemu są punkty zgłoszeniowo-koordynacyjne, w których można uzyskać wsparcie bez skierowania, a w pilnych przypadkach – nawet w ciągu 72 godzin.

Głównym problemem pozostaje jednak dostęp do kadr. Na Warmii i Mazurach różnice między dużymi miastami a mniejszymi miejscowościami są szczególnie widoczne. Jak powiedziała kierująca Wojewódzkim Zespołem Lecznictwa Psychiatrycznego w Olsztynie Iwona Orkiszewska, w stolicy regionu sytuacja jest lepsza niż w wielu innych częściach województwa. Wciąż są jednak miejsca, gdzie specjalistów dramatycznie brakuje. Przykładem może być Węgorzewo, gdzie nie ma chętnych do pracy. Jednocześnie liczba osób szukających pomocy stale rośnie.

Tylko w olsztyńskim punkcie zgłoszeniowo-koordynacyjnym każdego dnia pojawia się kilkudziesięciu pacjentów.

Na Warmii i Mazurach Centra Zdrowia Psychicznego działają już w Olsztynie, Elblągu i Iławie. Przygotowywane jest także centrum w Węgorzewie, które ma poprawić dostęp do opieki psychiatrycznej we wschodniej części województwa. Planowane jest również rozszerzenie działalności olsztyńskiego centrum na powiat olsztyński oraz stworzenie kolejnej placówki w powiatach szczycieńskim i mrągowskim.

Nowe przepisy dotyczące funkcjonowania Centrów Zdrowia Psychicznego, obok wymogów kadrowych, budzą także zastrzeżenia części środowiska pod względem finansowym. Przedstawiciele pracodawców wskazują między innymi na wycenę świadczeń, która nie była zmieniana od wielu lat. Ich zdaniem sama zmiana organizacji systemu nie wystarczy. Potrzebne są odpowiednie pieniądze, większa elastyczność i rozwiązania dopasowane do realnych możliwości placówek.

– Eksperci podkreślają, że choć pilotaż przyniósł wiele pozytywnych doświadczeń, do pełnego zabezpieczenia potrzeb pacjentów wciąż jest daleka droga – podsumowała Anna Śremska, prezes Związku Pracodawców Opieki Psychiatrycznej.

Konferencja w Olsztynie była jednym z ostatnich etapów konsultacji przed wejściem reformy w życie. W spotkaniu mieli uczestniczyć także przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia. Ostatecznie ministerialnej delegacji zabrakło. W dniu, w którym eksperci rozmawiali o jednej z najważniejszych reform psychiatrii od lat, ważniejsze okazały się bieżące wydarzenia polityczne.

Posłuchaj relacji Kingi Grabowskiej

Autor: K. Grabowska
Redakcja: B. Świerkowska-Chromy