Opublikowany 19 października 2026
Olsztyn, Polecane, Aktualności, Aplikacja mobilna, Regiony

80 lat po wojnie. Ważna konferencja i wystawa w Olsztynie

Konferencja „Rok pierwszy. Spojrzenie po 80 latach”. Fot. MKiDN

W Olsztynie spotkali się przedstawiciele świata polityki i nauki, by wspólnie przyjrzeć się fenomenowi Ziem Zachodnich i Północnych. Konferencja „Rok pierwszy. Spojrzenie po 80 latach” była okazją do refleksji nad powojenną historią oraz losami ludzi, którzy musieli stworzyć nowy dom w nieznanym sobie otoczeniu.

W Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa zorganizowana przez Instytut Północny im. Wojciecha Kętrzyńskiego. Wydarzenie wpisuje się w cykl obchodów 80. rocznicy włączenia Ziem Zachodnich i Północnych do granic Rzeczypospolitej Polskiej, zainicjowanych pod koniec ubiegłego roku w Wałbrzychu.

Ranga wydarzenia przyciągnęła do stolicy Warmii i Mazur czołowych przedstawicieli władz państwowych i samorządowych. W spotkaniu wzięli udział m.in. marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska, minister-koordynator służb specjalnych Tomasz Siemoniak, minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek, przewodniczący sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych Paweł Kowal oraz marszałek województwa warmińsko-mazurskiego Marcin Kuchciński.

Kultura jako fundament nowej wspólnoty

Konferencję oficjalnie otworzył Maciej Wróbel, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na wyjątkowy i złożony charakter powojennej rzeczywistości na tych terenach. – Skoro po 1945 roku przybywali tu ludzie z różnych stron, to spotkały się różne doświadczenia i różne pamięci. Wspólnota nie powstała od razu, a różnice nie zniknęły wraz ze zmianą granic – zaznaczył minister Wróbel.

Jak podkreślał, proces przekształcania tego, co obce, w to, co własne, był długotrwały. Kluczową rolę odegrały w nim kultura oraz troska o zastane dziedzictwo materialne. Odbudowa regionu po zniszczeniach wojennych wymagała nie tylko wznoszenia nowych budynków i naprawy infrastruktury, lecz także ochrony zabytków i dzieł sztuki. – Historia Ziem Zachodnich i Północnych nie jest wyłącznie opowieścią o zmianie granic, lecz także o tym, że dom oznacza odpowiedzialność i szacunek dla przeszłości, nawet wtedy, gdy jest ona trudna i nie zawsze zgodna z naszymi wyobrażeniami – podsumował przedstawiciel resortu kultury.

Marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska podkreślała, że takie spotkania pomagają budować świadomość wspólnoty narodowej. – Przypominamy o tym, jak Polska się zmieniła i jak w wyjątkowych warunkach potrafiła stworzyć wspólnotę. Mieszkają tu Polacy, którzy mają marzenia i tu zbudowali swój dom – mówiła.

Czym są „Ziemie Odzyskane”

81 lat temu zmieniły się granice Europy. Wtedy też w Polsce pojawiło się określenie „Ziemie Pdzyskane”. Dr Jerzy Kiełbik, dyrektor Instytutu Północnego im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, podkreślał przełomowe znaczenie tamtych lat w historii Polski.

– 1945 rok to był ten pierwszy moment, który rozpoczął pewnego rodzaju proces. Gdyby nie praca ludzi, którzy pierwsi tu przyjeżdżali i ratowali bardzo wiele rzeczy, jak Hieronim Skurpski, o którym nie możemy zapomnieć, to dziedzictwo kulturowe, które dziś mamy, nie istniałoby – podsumował. Kiełbik dodał, że ważną postacią była również działaczka społeczno-oświatowa Emilia Sukertowa-Biedrawina.

Z najnowszych badań Instytutu Zachodniego wynika, że około 30 procent Polaków wie o istnieniu tzw. Ziem Odzyskanych, jednak nie potrafi określić ich specyfiki.

Trzy perspektywy na 80 lat historii

Merytoryczna część konferencji została podzielona na trzy główne panele dyskusyjne: „Ziemie Zachodnie i Północne jako fenomen społeczno-kulturowy”, „Odziedziczone i przeobrażone” i „Postrzeganie Ziem Zachodnich i Północnych przez ogół Polaków”, które pozwoliły spojrzeć na problematykę Ziem Odzyskanych z różnych perspektyw.

Wydarzeniu towarzyszyło również otwarcie wystawy zatytułowanej „Przemiany. Krajobraz kulturowy Warmii i Mazur 1945-2025”, która w wizualny sposób dokumentuje osiem dekad przeobrażeń regionu.

Posłuchaj relacji Roberta Lesińskiego

Konferencja w Olsztynie

00:00 / 00:00

W konferencji udział wzięli m.in.:

Marszałek Senatu RP