Dziś Święto Narodowe 3 Maja. 235 lat temu Polska uchwaliła pierwszą konstytucję w Europie

W niedzielę obchodzimy 235. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Uroczystości odbywają się w całym kraju, także w regionie. W programie msze, przemarsze i oficjalne wydarzenia. To jedno z najważniejszych świąt państwowych i finał tegorocznej majówki.

Centralne uroczystości zaplanowano w Warszawie. Prezydent Karol Nawrocki wraz z małżonką wręczył odznaczenia państwowe. Order Orła Białego odebrał Andrzej Poczobut, uhonorowany w ubiegłym roku podczas Święta Niepodległości 11 listopada. Z kolei Kancelaria Prezesa Rady Ministrów zaprasza na dzień otwarty – odwiedzający będą mogli zobaczyć oryginał Konstytucji z 1791 roku.

Uchwalenie Konstytucji 3 Maja

Została uchwalona w 1791 roku przez Sejm Czteroletni jako próba reformy państwa i wzmocnienia jego pozycji. Dokument wprowadzał trójpodział władzy, ograniczał wpływy magnaterii oraz znosił liberum veto. Regulował również sytuację mieszczan i chłopów, obejmując tych ostatnich ochroną państwa.

Ustawa zasadnicza centralizowała państwo, znosząc odrębność między Koroną a Litwą, oraz ustanawiała jednolity system rządów, skarbu i wojska. Wprowadzała dziedziczność tronu i nowe zasady funkcjonowania parlamentu oraz administracji.

Mimo, że Konstytucja 3 maja obowiązywała krótko, jej wdrożenie przerwały działania konfederacji targowickiej i interwencja wojsk rosyjskich w 1792 roku. Uznawana jest za jedno z najważniejszych osiągnięć polskiej myśli politycznej. Była drugą na świecie i pierwszą w Europie nowoczesną ustawą zasadniczą regulującą ustrój państwa oraz prawa obywateli.

Obchody w Olsztynie

Olsztyn uczcił rocznicę uchwalenia Konstytucji 3-go Maja. Obchody odbyły się na Placu Konsulatu Polskiego – czyli w miejscu, w którym przed II Wojną Światową mieścił się konsulat RP na terenie Prus Wschodnich. A ich uczestnicy mówili przede wszystkim o potrzebie porozumienia.

Twórcy Konstytucji potrafili wyjść poza własne interesy i zobaczyć wspólnotę szerzej, jako przestrzeń równych praw i odpowiedzialności

– podkreślił prezydent Olsztyna Robert Szewczyk.

Konstytucja 3 Maja była próbą odzyskania steru. Pokazała, że wolność potrzebuje prawa, obywateli, instytucji i zgody przy sprawach podstawowych

– przekazał wicewojewoda warmińsko-mazurski Mateusz Szauer.

3 Maja to dowód na to, że w trudnych czasach Polacy potrafią zdobyć się na wielkie rzeczy. Państwo, to przede wszystkim wspólnota wolnych ludzi. Dbajmy o wspólnotę, o siebie nawzajem

– dodał minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek.

W uroczystościach wzięli udział przedstawiciele wszystkich najważniejszych sił politycznych.

Przede wszystkim to jest nasze radosne święto. Świętujemy uchwalenie Konstytucji 3 Maja i jest to nasz obowiązek patriotyczny i obywatelski

– mówiła senator Koalicji Obywatelskiej Ewa Kaliszuk.

Jeżeli byśmy w przypadku świąt narodowych świętowali oddzielnie, to już by to naprawdę źle o nas świadczyło. Jestem przekonany, że są kwestie, które nas jako naród, wspólnotę, łączą i jednoczą

– dodał Artur Chojecki, poseł i szef struktur Prawa i Sprawiedliwości w okręgu olsztyńskim.

Nie zabrakło też refleksji związanych z tym, czego uczą doświadczenia 1791 roku.

Ustanowienie Konstytucji 3 Maja jest jednym z tych wydarzeń, które nie tylko budzą dumę, ale też wyznaczają kierunek myślenia o państwie. Dziś, w niespokojnych czasach, jeszcze wyraźniej widzimy, że siła państwa nie rodzi się z deklaracji, lecz z jedności i odpowiedzialnych decyzji

– mówił Marcin Kuchciński, marszałek województwa warmińsko-mazurskiego.

Musimy cały czas pamiętać, że byliśmy pierwsi w Europie i drudzy na świecie, ale musimy pamiętać, co się wydarzyło po Konstytucji – straciliśmy niepodległość, rozebrali nas. Ale rozebrali nas przez to, że nie potrafiliśmy usiąść do wspólnych rozmów i być jednością

– dodał starosta olsztyński Andrzej Abako.

Uroczystościom towarzyszył wojskowy apel pamięci, a zakończyła je defilada wojska i służb mundurowych.

Obchody w Elblągu

Mieszkańcy Elbląga licznie uczestniczyli w obchodach Święta Konstytucji 3 Maja. W uroczystościach wzięli udział przedstawiciele władz samorządowych, służb mundurowych, poczty sztandarowe, harcerze oraz uczniowie.

Obchody rozpoczęła Msza Święta w katedrze św. Mikołaja, po której odbyła się oficjalna część na placu przed świątynią z udziałem wojskowej asysty honorowej. Mieszkańcy Elbląga podkreślali, że to dla nich dzień o szczególnym znaczeniu – Co roku przychodzimy, to jest ważne święto. To jest druga konstytucja po USA, więc trzeba to czcić (…) To jest chyba dla każdego Polaka ważne. Konstytucja jest na ustach wszystkich ostatnio, więc dla nas również to ważny dzień – mówią Elblążanie.

Prezydent Elbląga Michał Missan podkreślił, że choć współczesny świat znacząco różni się od rzeczywistości sprzed 235 lat, kiedy uchwalono konstytucję, wiele wyzwań wciąż pozostaje aktualnych.

Przypomina o tym między innymi to, co się dzieje tuż za naszą wschodnią granicą. Ukraina kolejny rok broni się przed agresją Rosji. Tym bardziej widzimy, jak istotne są współpraca, wzajemny szacunek, solidarność i współodpowiedzialność. Niech ten dzień będzie dla nas przypomnieniem, że wszyscy razem, każdego dnia, bierzemy udział w budowaniu przyszłości.

– mówił Michał Missan.

Kulminacyjnym momentem obchodów było odegranie hymnu państwowego. Uroczystości towarzyszyła oprawa muzyczna w wykonaniu Orkiestry Wojskowej w Elblągu.

Obchody w Ełku

Msza w intencji ojczyzny, wieńce pod pomnikiem Poległych za Wolną i Niezawisłą Polskę i majówka nad jeziorem. Ełczanie świętują 235. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja.

To piękne święto, bo pokazuje, że Polska potrafiła myśleć odważnie. W 1791 roku nasi przodkowie uchwalili pierwszą w Europie konstytucję, która była wzorem dla innych krajów. Był to akt mądrości, odpowiedzialności oraz nadziei

– mówił prezydent Ełku, Tomasz Andrukiewicz.

Do godz. 18 na skwerze przy ul. Pułaskiego trwa majówka z występami artystycznymi i grochówką, a o godz. 19. na nadrzecznych Bulwarach rozpocznie się pierwsza w tym roku Potańcówka.

Posłuchaj relacji

Redakcja: B. Świerkowska-Chromy